İletişim

Tüm sorularınız için size bir telefon kadar yakınız…

İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili uygulamalar ve çalışmalar işyerleri tarafından özellikle üzerinde durulması gereken hususlardır. Zira iş sağlığı ve güvenliği gerek çalışanın sağlık vücut bütünlüğünün korunması gerekse meslek hastalıkları ve iş kazalarına karşı alınması gereken tedbirlerin alınması açısından büyük önem arz etmektedir. İş sağlığı ve güvenliği ilk bakışta sadece çalışma hayatına ilişkinmiş gibi görünse de sonuçları itibariyle bütün toplumu ilgilendiren bir yapıya sahiptir. Çalışma ortamının sağlığı ve alınacak tedbirler itibariyle işveren ve işçiyi ilgilendirirken diğer taraftan meslek hastalığı ya da iş kazası sonucu hayatını kaybeden ya da sakat kalan işçinin ailesini de ilgilendirmektedir. Hatta bir adım ileriye gidersek iş sağlığı açısından alınan tedbirlerin çevre temizliği açısından dahi sonuçlar doğuracağı söylenebilir.

6331 sayılı yasa öncesi çeşitli yönetmelikler ile desteklenen iş sağlığı ve güvenliği 4857 sayılı İş Kanunu’nda, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve başkaca kanunlarda kısım kısım düzenlenmişti. 6331 sayılı Kanun ile olması gerektiği gibi tek bir kanunla düzenlenmiştir. Ancak kanun koyucu tarafından bu sefer de hemen hemen bütün açıklayıcı noktalar ve belirleyici düzenlemeler yönetmeliklere bırakılmıştır. Bu bağlamda 4857 sayılı İş Kanununda yer alan iş güvenliğiyle ilgili maddeler de iptal edilmiştir.

6331 sayılı Kanun’un ilk kısmında “Amaç, Kapsam, İstisnalar ve Tanımlar” yer almaktadır. Bu kısım diğer makalelerimizde incelenmiş olup bizim bu makale çerçevesinde ele alacağımız konu Kanun’un işverene getirdiği yükümlülüklerden “Risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma”dır. Kanun’un 4. Maddesinde “İşverenin Genel Yükümlülüğü” başlığı altında düzenleme yapılmıştır. Genel yükümlülükler altında yer alan yükümlülüklerin bir kısmı özel nitelikleri gereği özel maddeler halinde açıklanmış, bir kısım düzenlemeler de ilgili Yönetmeliklere bırakılmıştır.

İşveren öncelikle çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü kılınmıştır. Bu çerçevede Kanun’un lafzına göre;

İşverenin genel yükümlülüğü

MADDE 4 – (1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;

a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.

b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.

c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.

ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.

d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.

(2) İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

(3) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.

(4) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

4. maddenin I-c bendinde “işverenin risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak”la yükümlü olduğu düzenlenirken aynı konu Kanunun 10. maddesinde “Risk değerlendirmesi, kontrol, ölçüm ve araştırma” başlığı altında tekrar edilmiş, Yönetmelikle de ayrıntılar düzenlenmiştir.

3. maddenin o bendine göre risk, “Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimalini”, ö bendine göre risk analizi “İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmaları” ifade eder.

6331 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre risk değerlendirmesi yapılırken dikkat edilecek hususlar ise şöyledir:

a) Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu.

b) Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi.

c) İşyerinin tertip ve düzeni.

ç) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu.

Bunların yanı sıra 10. Maddenin 2 numaralı bendine göre işveren, yapılacak risk değerlendirmesi sonucu alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile kullanılması gereken koruyucu donanım veya ekipmanı belirler. İşveren bu ekipman ve tedbirleri belirlemekle kalmamalı gerekleri yerine getirmelidir. 10. maddenin 3 numaralı bendine göre; işyerinde uygulanacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, çalışma şekilleri ve üretim yöntemleri; çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltecek ve işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir nitelikte olmalıdır. Aynı maddenin 4 numaralı bendinde ise kontrol, ölçüm ve incelemeler ile ilgili, işverenin, iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların bu ortamda maruz kaldığı risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmasını sağlayacağı düzenlenmiştir.

Burada en önemli konu şudur ki çalışan sayısına bakılmaksızın bütün işyerlerinde risk analizi raporu alma zorunluluğu 31.12.2012 tarihi itibariyle bulunmaktadır. Risk analizi raporu almamanın sonucu her ne kadar maddi olarak değerlendirilerek Bakanlık müfettişince kesilecek idari para cezası üzerinde durulmaktaysa da işverenin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki kararlarını etkileyebilecek bu raporun alınmamasının en önemli sonucu, işyerinde ileride meydana gelebilecek meslek hastalığı ve iş kazalarını önleyebilecek durumda olan işverenin bunu fark etmesine ve gerekli tedbirleri almasına engel teşkil etmesidir. Risk analiz raporunu yaptıran işveren, işyerinde gözünden kaçan bir çok eksikliği giderebilme veya daha dikkatli olabilme şansına sahip olacaktır.

Özellikle iş sağlığı ve güvenliği açısından üzerinize düşenleri yerine getirebilmek ve daha sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlayabilmek için risk analizi raporunuzu en kısa sürede almanızı tavsiye ediyoruz.